بسم الله الرحمن الرحيم
امروز در جهاني زندگي مي کنيم که ديگرمرزها در ان مفهوم خود را از دست داده است.و رسانه ها توانسته اند اين مرزها را از بين ببرند و امروز بين کشورها ديوار شيشه اي وجود دارد. و اين امر باعث ميشود که برنامه ريزي را بايد براي جهاني بدون مرز داشته باشيم تا بتوانيم در جهان مغلوب و محکوم نباشيم.
مطمئنا يکي از ابزارهاي قدرتمند در جهان امروز سينماست که توانسته است تاثير شگرفي در اين فضاي امروزي داشته باشد. به اين امار خوب دقت کنيد به طور ميانگين هر انساني در طول سال هزار قسمت سريال مي بيند وحدود هشتاد تا صد فيلم سينمايي واين يعني قسمت قابل توجهي از اوقات در اين فضا مصروف ميشود واين يعني حاکميت رسانه و بالخصوص سينما در زندگي ما.
حال بايد ديد وظيفه ما در قبال اين مسائل چيست؟ و چه بايد کرد؟يکي از برنامه هايي که بايد در اين مورد داشته باشيم تحليل درستي از شرايط کنوني است و بعد بتوانيم برنامه ريزي را مطابق شرايط کنوني انجام دهيم و اگر تساهل کنيم در اين جنگ تمام عيار مغلوب خواهيم شد
در اين راستا فيلم سنگسار ثريا م محصول سال 2008 امريکا به کارگرداني سيروس نورسته ساخته شده است و نويسنده فيلم نامه نيز همسر او ميباشد و بازيگران اين فيلم عموما ايراني امريکا نشين هستند که در اين مقاله به نقد و تحليل اين فيلم مي پردازيم.
هر فيلم مي تواند مخاطبان مختلفي داشته باشد که درک انها نسبت به فيلم متفاوت است البته اين تفاوت در طول هم است واين به معناي لايه لايه بودن فيلمهاست. به عنوان مثال در قران ايه اي را معنا ميکنند اين ميشود لايه اول و بعد در لايه ديگر همان معنا را گسترده تر و با جزئيات بيشتري بحث ميکنند واين ميشود لايه دوم و وقتي دقت کنيد ميبينيد که مخاطبان انها باهم متفاوتند پس در فيلم هم شما اينگونه بايد دقت کنيد.مخاطبان فيلم به دو گروه تقسيم ميشود1.مخاطب عام 2.مخاطب خاص.
الف : نگاه مخاطب عام به فيلم :
قدرت سينما در دادن اطلاعات نيست بلکه در ابجاد هيجانات و احساسات دروني است احساس نفرت عشق حب ترس اضطراب و ..... اينها در هر فيلمي تجلي خاص دارد و اين نکته را هم ياداوري ميکنم که مباني عقلي عموما فرار هستند ولي احساسات ماندگارند براي همين است که شما وقتي خاطره اي را به ياد مي اوريد عموما مربوط ميشود به احساسات انسان نسبت به موضوع خاص.
اين فيلم مخاطب را به دليل مباحثي که در اين فيلم دارد دچار يک احساس شديد نفرت ميکند که قابل توجه است اما نکته مهم اين است که در اين فيلم کساني که مورد نفرت واقع مي شوند چه کساني انند؟ اگر دقت کنيد از ابتداي فيلم تا به اخر شما از دو شخصيت فيلم احساس تنفر پيدا ميکنيد اول روحاني فيلم به نام شيخ حسن و پاسدار حزب اللهي فيلم علي.
در اين فيلم با به وجود اوردن شرايطي توسط همان دو نفر براي ثريا وبعد همزاد پنداري مخاطب نسبت به ثريا مخاطبين خود را در برابر ان دو شخص ديده و بعد چون ثريا با مکر انها دچار يک سرنوشت بسيار سخت و دردناک ميشود احساس نفرت شديدي در وجود مخاطب پديدار شده و فيلم براي مخاطب عام به نتيجه مطلوب خود ميرسد.چون اين فيلم ميخواهد شما را به حالت نفرت و انزجار نسبت به اين دو نفر که نمايندگان دو قشر هستند برساند و اين اتفاق به خوبي در اين فيلم پيش مي ايد و حتي اگر دقت کنيد اب مشخص کردن سابقه روحاني و ان پاسدار اين نفرت شديدتر شده و کارگردان به نتيجه اي که مي خواهد در مورد مخاطب عام ميرسد.اما سوالاتي در اين جا مطرح است که ايا در اسلام اثبات حکم سنگسار اينگونه است؟و بعد چرا مردي که خود شهادت ميدهد به ارتباط نامشروع با ثريا هيچ محاکمه اي در مورد او صورت نمي گيرد؟و ايا در اسلام اين زنان هستند که بايد سنگسار شوند؟واين سوالات نشان مي دهد که انتخاب زن و بعد با يک سناريوي دروغين که هيچ ربطي به اسلام ندارد فقط مي خواهد که احساس نفرتان را شديدتر کند و البته نکته مهم اين است که شما از اسلام و احکام ان انزجار پيدا کنيد.
((اثبات حکم سنگسار و چرايي اين حکم در اسلام و احکام مشابه ان را بايد در کتابهاي ديني جستجو کرد تا مشخص شود که اين احکام چگونه مي تواند در سلامت جامعه موثر باشد.))
البته بايد گفت که در اين فيلم احساسات فمينيستي هم براي خود جايگاهي دارد که زنان را با اين احساس روبرو ميکند که اسلام ديني مرد سالارانه است .و باعث ايجاد احساس بد زنان نسبت به اسلام ميشود.
غرض اينکه در اين فيلم به مخاطب عام خود احساس نفرت شديدي را القا ميکند که در مبحث بعدي چرايي ان مشخص خواهد شد. و چون مخاطب عام به دنبال علت نيست او فقط با همان احساسي که پيش امده زندگي مي کند و بغد قضاوت که متاسفانه نتيجه اين احساس دور شدن از اين دو گروه و اسلام خواهد بود که بسيار تلخ خواهد بود.
ب :نگاه مخاطب خاص به فيلم :
مخاطب خاص فهم عميقتري را نسبت به فيلم دارد وبه تمام فاکتورهاي يک فيلم دقت کرده تا بتوانند ان را به خوبي اناليز کنند و خوب بفهمند.فاکتورهايي مانند : موسيقي فيلم نام بازيگران در فيلم فضايي که در ان فيلم گرفته شده است و...... تمام اين مسايل براي کسي که با اين نگاه به فيلم مي نگرند معناي خاصي دارد البته نه معناي مخالف با نگاه اول. اکنون سعي داريم تا اين نکته ها را بازشناسي کرده تا به عمق داستان بيشتر پي ببريم.
1 . موسيقي متن اين فيلم بسيار در ايجاد احساس نفرت قابل دقت است زيرا از همان ابتدا يک احساس اندوه را در مخاطب ايجاد کرده ومخاطب را براي مواجهه با داستاني تکان دهنده اماده ميکند .
2 . نام هاي بازيگران در اين فيلم نيز حکايتي دارد چون در فيلم ها نام بازيگران اهميت خاصي دارد و تداعي کننده موضوع خاصي است در اين فيلم اگر دقت کنيد تمام نامها از اسماء ديني ميباشد مانند : حسن علي ابراهيم هاشم زهرا و.... که اين حس را انتقال ميدهد که نوع عقيده انها اسلام است و مخاطب اين حس را با اين نامها دارد واين اسلام گرايي کاملا در مخاطب نسبت به بازيگران فيلم مشخص خواهد شد که بعد با شرايطي پيش امده در فيلم ان مشکلات را به تفکر ديني انها نسبت ميدهد .
3 . جايي که فيلم در ان ساخته شده نيز بسيار قابل دقت است چون اين فضايي را که شما ميبينيد فضايي کاملا بسته و به دور از تمام مظاهر تکنولوژي است حتي خانه ها نشان از يک عقب افتادگي خاص دارد شما وقتي به خانه ثريا دقت کنيد اين حس را به شما انتقال خواهد داد که ايران فضايي اينگونه دارد و از يک عقب افتادگي خاصي رنج ميبرد که به علت همان نگاه ديني اين افراد است که باعث عقب افتادگي انها شده است .
4 . اين فيلم به زبان فارسي ساخته شده است که بتواند مخاطب خويش را کاملا قانع کند که اين شرايط در ايران وجود دارد که بايد اذعان داشت تاثير بسيار زيادي چه در مخاطب غير ايراني دارد و چه در مخاطب ايراني چون با زبان فارسي فضاي ايراني بودن داستان بيشتر احساس ميشود .
5 . نقش اول داستان يک زن است که بايد در مورد ان نيز صحبت شود که چرا استفاده از زن ؟ايا نميتوانستند از يک مرد استفاده کنند؟ ايا در حکم سنگسار بين مرد و زن تفاوت دارد؟ و اين موضوع نشان ميدهد که استفاده از زن به دليل در گير کردن احساسات بيشتر است چون انسانها نسبت به زن هميشه يک احساس خاص دارند که با ديدن اين فيلم و ظلم اشکار به اين زن همان احساس تنفر ايجاد مي شود.
البته نکته مهمي را بايد اينجا متذکر شوم که زن در فلسفه هنر بحث خاصي دارد. زن در فلسفه هنر نماد سرزمين و عقيده است و در اين فيلم کاملا مشهود است ثريا نماد سرزمين ايران است که با علي پيوند دارد که اين پيوند دچار چالش جدي است يعني پيوند بين اسلام و ايران پيوند غلطي بوده است و نتيجه اين پيوند خشونت و ازار و عقب افتادگي مي باشد و باعث بدبختي ثريا همين پيوند است و مخاطب در هنگام سنگسار کاملا به اين معنا انتقال پيدا ميکند که دو گروه باعث نابودي ايران ميشود اولا روحانيت و بعد از ان حزب اللهي ها و بعد هم که تشويق ديگران هم توسط همين دو گروه اتفاق مي افتد که قابل دقت است .
6 . تصاوير حضرت امام (ره) که در فيلم مشهود است به دليل اينکه ذهن مخاطب بفهمد که ماهيت انقلاب ماهيت اسلامي بوده و بعد ايران که در ان انقلاب شده است اين انقلاب اسلامي است که باعث نابودي ايران خواهد شد و بعد ان دو گروه زيردستان امامند واز او خط ميگيرند.
7 . پخش اذان در فيلم مي فهماند که فضاي اين مکان اسلامي است و نکات ديگر که گوياي اسلامي بودن است مانند به همراه داشتن قران شعارهاي مردم و.....
نتيجه اين که اين فيلم تلاش دارد تا به مخاطب خود بفهماند که دو گروه در ايران به قدرت رسيده اند با انقلاب و اين دو گروه با خشونت تمام به مقاصد خود مي رسند ودر نهايت باعث نابودي ايران خواهند شد .و اين يعني ايران اسلامي تهديدي جدي براي جامعه جهاني و حقوق بشر ميباشد البته بايد گفت اين فيلم بعد از فيلم ضد ايراني 300 ساخته شد تا بتواند به پروژه ايران هراسي و اسلام هراسي خود برسد.
و السلام